Dấu hiệu nhận biết công tắc dòng chảy bị hỏng là gì?

Trong các hệ thống PCCC, hệ thống chiller hay bơm nước công nghiệp, công tắc dòng chảy (Flow Switch) đóng vai trò là “mắt thần” giám sát sự chuyển động của chất lỏng. Khi thiết bị này gặp sự cố, cả hệ thống có thể đối mặt với nguy cơ hư hỏng nặng, thậm chí là cháy nổ. Vậy làm sao để nhận biết công tắc dòng chảy bị hỏng kịp thời? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn chi tiết nhất.

Công tắc dòng chảy là gì? Vai trò trong hệ thống

Trước khi tìm hiểu về các dấu hiệu hư hỏng, chúng ta cần hiểu rõ công tắc dòng chảy là gì. Đây là một thiết bị cảm biến dùng để phát hiện xem có dòng chảy trong đường ống hay không.

Khi có dòng nước tác động vào lá lật (lá cánh), thiết bị sẽ gửi tín hiệu điện về tủ điều khiển để kích hoạt hoặc ngắt các thiết bị liên quan như máy bơm, máy nén chiller. Các thương hiệu phổ biến hiện nay bao gồm công tắc dòng chảy Honeywell, HFS25, Potter, hay Autosigma.

Các dấu hiệu nhận biết công tắc dòng chảy bị hỏng

Việc phát hiện sớm hư hỏng giúp bạn tiết kiệm chi phí sửa chữa và đảm bảo an toàn vận hành. Dưới đây là những dấu hiệu điển hình:

1. Máy bơm chạy không ngắt hoặc không khởi động

Đây là dấu hiệu phổ biến nhất.

• Máy bơm không chạy: Dù dòng nước đã chảy nhưng công tắc không đóng tiếp điểm, dẫn đến mạch điều khiển không nhận được tín hiệu.

• Máy bơm chạy khô (Run dry): Ngược lại, nếu tiếp điểm bị dính (kẹt), công tắc luôn báo có nước dù thực tế đường ống đang trống. Điều này cực kỳ nguy hiểm vì có thể gây cháy phớt và hỏng buồng bơm.

2. Tín hiệu báo lỗi liên tục về tủ điều khiển

• Trong các hệ thống PCCC hoặc Chiller, khi công tắc dòng chảy báo lỗi (Alarm), đèn tín hiệu trên tủ trung tâm sẽ sáng hoặc còi hú. Nếu kiểm tra áp lực nước vẫn bình thường mà lỗi vẫn báo, khả năng cao cảm biến đã bị hỏng hoặc cài đặt sai ngưỡng.

3. Rò rỉ nước tại vị trí lắp đặt

• Nếu bạn quan sát thấy nước rỉ ra từ thân công tắc hoặc tại điểm nối với đường ống, có thể phần gioăng cao su đã bị lão hóa hoặc thân thiết bị bị nứt do áp suất quá cao.

4. Công tắc không phản hồi khi dòng chảy thay đổi

• Bạn có thể thử nghiệm bằng cách đóng/mở van chặn. Nếu dòng chảy đã dừng hẳn mà tiếp điểm vẫn ở trạng thái đóng (hoặc ngược lại), thì bộ phận cơ khí bên trong đã gặp vấn đề.

---

Nguyên nhân khiến công tắc dòng chảy thường xuyên bị lỗi

Hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp bạn có phương án bảo trì công tắc cảm biến dòng chảy tốt hơn:

• Lá lật bị kẹt do rác thải: Nước trong đường ống có chứa cặn bẩn, sỏi đá hoặc rỉ sét bám vào lá cánh khiến nó không thể di chuyển tự do.

• Lò xo đàn hồi bị yếu: Sau thời gian dài sử dụng, lò xo mất đi độ nhạy, không thể đưa lá cánh về vị trí ban đầu.

• Tiếp điểm điện bị oxy hóa: Môi trường ẩm ướt khiến các đầu nối điện bị mòn, dẫn đến truyền tín hiệu chập chờn.

• Lắp đặt sai kỹ thuật: Lắp ngược chiều mũi tên dòng chảy hoặc lắp quá gần đoạn co (uốn cong) đường ống gây ra hiện tượng dòng xoáy, làm lá lật rung lắc mạnh và nhanh hỏng.

---

Cách kiểm tra và khắc phục sự cố

Khi nghi ngờ công tắc báo dòng chảy có vấn đề, hãy thực hiện các bước kiểm tra sau:

Bước 1: Kiểm tra phần cơ (Lá lật)

Tháo thiết bị ra khỏi đường ống. Dùng tay đẩy nhẹ lá cánh xem có hành trình di chuyển mượt mà hay không. Nếu thấy cứng hoặc không đàn hồi, hãy vệ sinh hoặc thay thế lò xo.

Bước 2: Kiểm tra phần điện bằng đồng hồ VOM

Sử dụng đồng hồ đo vạn năng để kiểm tra thông mạch:

1. Khi lá lật ở trạng thái nghỉ: Kiểm tra cặp tiếp điểm thường mở (NO) và thường đóng (NC).

2. Khi tác động vào lá lật: Xem tiếp điểm có chuyển trạng thái hay không.

Bước 3: Điều chỉnh vít độ nhạy

Trên các dòng như công tắc dòng chảy HFS25, thường có một vít điều chỉnh lò xo. Bạn có thể tăng hoặc giảm độ nhạy để phù hợp với tốc độ dòng chảy thực tế của hệ thống.

---

Lưu ý khi lựa chọn và lắp đặt để tăng tuổi thọ

Để hạn chế tình trạng hỏng công tắc dòng chảy, bạn cần lưu ý:

1. Chọn đúng kích thước đường ống: Đảm bảo chiều dài lá lật phù hợp với đường ống (DN50, DN100, DN150…).

2. Vị trí lắp đặt: Nên lắp trên đoạn ống thẳng, cách các phụ kiện khác (van, co) ít nhất 5 lần đường kính ống.

3. Thương hiệu uy tín: Ưu tiên chọn các hãng có kiểm định và độ bền cao như Honeywell, System Sensor, hoặc các dòng công tắc dòng chảy Hàn Quốc.

Thông số cần quan tâm	Ý nghĩa
Áp suất làm việc tối đa	Đảm bảo thiết bị không bị nứt vỡ dưới áp lực bơm.
Nhiệt độ chất lỏng	Quan trọng trong hệ thống lò hơi hoặc chiller.
Tiêu chuẩn chống nước (IP)	Đảm bảo an toàn điện trong môi trường ẩm.

---

Kết luận

Công tắc dòng chảy tuy là linh kiện nhỏ nhưng lại đóng vai trò quyết định đến sự an toàn của toàn bộ hệ thống máy móc. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu hư hỏng như máy bơm chạy không ngắt, rò rỉ nước hay tín hiệu sai lệch sẽ giúp bạn tránh được những thiệt hại kinh tế lớn.